การปกครอง

      เริ่มแรกกรุงเทพฯ มีฐานะเป็นเมืองหลวงในระบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ด้านการบริหารราชการแผ่นดินในราชธานีนั้น พระมหากษัตริย์ทรงมอบหมายให้"กรมวียง" ซึ่งมีเสนาบดีรับผิดชอบเป็นผู้บริหาร ต่อมาในพ.ศ.2529 รัชการที่ 5 โปรดจัดการบริหารนครหลวงเป็นแบบเทศบาล โดยประกอบด้วยพระราชวงศ์และข้าราชการร่วมกันดำเนินการ แต่ทรงเห้นว่าช้าจึงทรงยกเลิก แล้วโปรดให้ตั้งกระทรวงเมืองขึ้นซึ่งต่อมาเปลี่ยนเป็น" กระทรวงนครบาล" มีเสนาบดีเป็นผู้ปกครองบังคับบัญชากิจการพระนครธนบุรีกับหัวเมืองใกล้เคียง คือนนทบุรี ปทุมธานี นครเขื่อนขันฑ์ สมุทรปราการ ธัญบุรี และมีนบุรี เรียกรวมกันว่า"มณฑลกรุงเทพ" ใช้พระราชบัญญัญติปกครองท้องที่และข้อบังคับหัวเมืองโดยอนุโลม

ปรับระบบการปกครองเมืองหลวง

      ครั้นพ.ศ.2440 ร.5 โปรดให้ประกาศใช้พระราชกำหนดสุขาภิบาลกรุงเทพฯขึ้นเป็นเมืองหลวง ในพ.ศ.2476 ได้มึประกาศใช้พระราชบัญญัติจัดตั้งเทศบาลกรุงเทพฯ มีพลเอกเจ้าพระยารามราฆพเป็นนายกเทศบาลคนแรก ตราประจำเทศบาลเป็นรูปพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณเทศบาลนครธนบุรีก่อกำเนิดขึ้นวันที่ 1 เมษายน เช่นกันมีตราประจำเป็นรูปพระปราค์วัดอรุณราชวราราม วันที่ 21 ธันวาคม 2514 มีประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 24 ให้รวมจังหวัดพระนครและธนบุรีเข้าเป็นจังหวัดเดียวกัน เรียกว่า นครหลวงกรุงเทพธนบุรี มีผู้ว่าราชการ และรองผู้ว่าราชการ 2 คนเป็นผู้บริหาร และได้ออกประกาศคณะปฏิวัติรวมเทศบาลนครกรุงเทพฯกับเทศบาลนครธนบุรีเข้าด้วยกัน จัดรูปการปกครองเป็นพิเศษแตกต่างจากท้องถิ่นอื่นๆทั้งนี้ฝ่ายนิติบัญญัติ คือสมาชิกสภาเทศบาลนครหลวง และฝ่ายบริหาร คือคณะเทศมนตรี โดยคณะรัฐมนตรี มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้แต่งตั้ง ส่วนนายกเทศมนตรี ผู้ว่าราชการนครหลวงกรุงเทพธนบุรี เป็นผู้แต่งตั้ง ซึ่งนายวิญญู อังคณารักษ์ เป็นผู้ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ว่าราชการนครหลวงกรุงเทพธนบุรี

       วันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ.2515 มีประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 35 ให้รวมนครหลวงกรุงเทพธนบุรี องค์การบริหารนครหลวงกรุงเทพธนบุรี เทศบาลนครหลวงและสุขาภิบาลในเขตนครหลวงเป็น"กรุงเทพมหานคร" จัดระเบียบบริหารใหม่ให่มีฐานะเป็นจงหวัด มีผู้ว่าราชการกรุงเทพนเป็นข้าราชการการเมือง มีองค์การบริหารขึ้นใหม่เรียกว่า "กรุงเทพมหานคร" ภาษาอังกฤษใช้ว่า Bangkok Metropolis

      กรุงเทพมหานครมีลักษณะเป็นเขตการปกครองพิเศษ (หนึ่งในสองเขต อีกแห่งคือ พัทยา) ตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2528 กำหนดให้กรุงเทพมหานครเป็นทบวงการเมือง มีฐานะเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่นนครหลวง มีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และรองผู้ว่าราชการ กรุงเทพมหานคร มาจากการเลือกตั้ง และเป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารงาน อยู่ในตำแหน่งตามวาระคราวละ 4 ปี นับแต่วันเลือกตั้ง และมีการแต่งตั้งปลัดกรุงเทพมหานครร่วมบริหารงาน การดำเนินงานมีสภากรุงเทพมหานครที่ได้รับเลือกตั้งโดยตรงทำงานร่วมด้วย

      การเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครและสมาชิกสภากรุงเทพมหานครมีขึ้นเป็นครั้งแรกวันที่ 10 สิงหาคม พ.ศ.2518 โดยมีนายธรรมนูญ เทียนเงิน ได้รับเลือกตั้งแต่ไม่สามารถดำรงตำแหน่งได้ครบ4ปี

การปกครองในกรุงเทพมหานครแบ่งออกเป็น 50 เขตการปกครอง

ผู้ว่าราชการคนปัจจุบัน คือ นายอภิรักษ์ โกษะโยธิน และปลัดกรุงเทพมหานครคนปัจจุบันคือ คุณหญิงณฐนนท ทวีสิน

อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดนนทบุรี ปทุมธานี
ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดสมุทรปราการ สมุทรสาคร
ทิศตะวันออก ติดต่อกับจังหวัดฉะเชิงเทรา
ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดนครปฐม